Mount Batur o zachodzie słońca: ten sam krater, druga strona dnia

107 zł — ten sam spacer, tylko odwrotnie. To samo wejście z przewodnikiem co słynna poranna trasa, ale dzień biegnie w drugą stronę. Startujesz po południu, widzisz ścieżkę, po której idziesz, a na szczycie jesz, gdy światło kładzie się długo nad kalderą. W ofercie podano siedem do dziesięciu godzin, bo mieszczą się w tym transfery i czas na górze o obu porach światła. Kosztuje 107 zł, czyli dokładnie tyle, ile klasyczne poranne wejście — nikt nie dolicza dopłaty za spokój.

Praktyczne różnice względem porannej wersji są na twoją korzyść, jeśli nie jesteś rannym ptakiem. Wyspałeś się. Zjadłeś. Idziesz w świetle dnia, więc luźny górny odcinek widzisz, a nie wyczuwasz przez but. A zejście, które na porannych wycieczkach odbywa się w pełnym słońcu balijskiej ósmej rano, tutaj wypada w chłodniejszym powietrzu.

79 zł — dwugodzinny przejazd. Najkrótsza oferta na tej stronie i jedna z najbardziej przydatnych. Samochód 4WD wiezie cię na krawędź krateru, w dzień albo z terminem ustawionym na zachód słońca, a naturalne gorące źródła są wliczone w cenę. Dwie godziny mieszczą się w dniu, w którym masz już inne plany — dlatego zbiera 575 opinii i ocenę 4,7, choć jest tu najmniej wymagającą propozycją. Jeśli nocujesz na wyżynie, a nie dojeżdżasz od wybrzeża, to właśnie ta oferta sprawia, że wieczór na krawędzi krateru staje się spontaniczną decyzją, a nie wyprawą.

A co z gwiazdami? Tu musimy być ostrożni. Krawędź krateru jest wysoko, dolina pod nią ciemna, a w pogodną noc po zmierzchu w polu widzenia prawie nie ma miejskiej łuny. To uczciwy opis tego miejsca. Tego, czego nie sprzeda ci żaden organizator i czego nie zamierzamy sugerować, jest gwarantowane niebo. Chmury nadciągają nad tę kalderę w każdym miesiącu roku, wieczorem równie chętnie jak rano, a ta sama warstwa, która zasłania wschód słońca, zasłania wszystko nad sobą.

Co daje ci wieczór. Sen, przede wszystkim, a to nie jest drobiazg podczas dwutygodniowej podróży. Potem światło dzienne podczas podejścia, krawędź krateru bez tłumu, zejście w chłodnym powietrzu zamiast w narastającym upale i kolacja gdzieś po drodze do domu zamiast zmarnowanego popołudnia na odsypianie straconej nocy.

Co daje ci świt. To, po co ludzie tu przylatują: szczególna sekwencja, w której szczyt wulkanu przechodzi od czerni przez szarość do złota, a chmury zalegają w dolinie pod tobą. To naprawdę coś innego niż patrzenie na zachodzące słońce, a jedenaście tysięcy opinii stojących za 107 zł to nie jedenaście tysięcy osób, które chcą być miłe. Jeśli masz tylko jeden poranek i to jest powód, dla którego tu przyjechałeś, wybierz poranek.

Kto powinien wybrać wieczór. Każdy, kto podróżuje z osobami, którym nie spodoba się pobudka o drugiej w nocy; każdy, kto robił już wschód słońca podczas poprzedniej podróży; każdy, czyj tydzień jest już porozbijany wczesnymi lotami; i każdy, kto ceni pustą krawędź krateru bardziej niż konkretny dramat świtu. A także, szczerze mówiąc, każdy, kto chce sfotografować kalderę bez innych ludzi w kadrze.

I kompromis. 79 zł za dwie godziny to oferta, która pozwala ci mieć krawędź krateru pod koniec dnia, który i tak spędzałeś na miejscu — po basenach, po lunchu nad jeziorem — bez poświęcania na to całego wieczoru.

Wyszukiwanie „zachód słońca na Bali” zwykle nie prowadzi do wulkanu. Prowadzi do wybrzeża, a konkretnie do zachodniego wybrzeża na południu wyspy, gdzie słońce zachodzi do morza, a tuż obok stoi bar z widokiem na ten widok. To zupełnie inny wieczór i warto powiedzieć to wprost, zamiast udawać, że te dwa miejsca ze sobą konkurują.

Nazwy, które pojawiają się w takich wyszukiwaniach, to same klifowe i plażowe lokale na południu i południowym zachodzie: la brisa Bali sunset, el kabron Bali sunset, savaya Bali sunset, rock bar Bali sunset, potato head Bali sunset i single fin Bali sunset to — w takiej czy innej formie — miejsca, gdzie siadasz z drinkiem twarzą do wody. Wyszukiwania „sunset bar Bali” czy „Bali sunset dinner” szukają dokładnie tego samego. Dalej na wyspie sunset point amed Bali leży na wschodnim wybrzeżu, gdzie słońce zachodzi za górami, a nie do morza — czyli dokładnie taka geografia jak tutaj, u nas. Indonezyjczycy wpisujący „sunset Bali jam berapa” chcą po prostu wiedzieć, o której godzinie zająć miejsce.

Żadne z tych miejsc nie znajduje się na tej stronie i żadne nie ma kalderze. Ta góra oferuje coś innego: wysokość i przestrzeń — dno krateru, jezioro, linię grzbietu i światło przesuwające się po tym wszystkim naraz, podczas gdy najbliższy bar jest daleko pod tobą. Ludzie, którzy w drodze powrotnej wjeżdżają tu na „Bali rice terraces sunset”, gonią za czymś pokrewnym — za krajobrazem, a nie za lokalem.

Więc jeśli ktoś mówi, że zna najlepszy zachód słońca na Bali, prawie na pewno ma na myśli pas wybrzeża. To nie jest to i nie próbuje być. To ten cichy, w tej samej cenie co zatłoczony poranek, na krawędzi, gdzie całkiem możliwe, że policzysz pozostałych ludzi na palcach.